Imọran Ilera Coronavirus

COVID-19 ni eewu ilera fun gbogbo eniyan, ni pataki julọ ni awọn ti o wa ni aarọwọto bi awọn aṣikiri, awọn to nwa aabo ati asasala. Fun arun ti a ko ni iwosan tabi itọju ti a mọ fun, idaabobo ararẹ ati awọn omiiran kuro lọwọ COVID-19 ni o dara julọ. Oju-iwe yii nfunni ni imọran ilera gbogbogbo ati alaye lori bi o ṣe le wa ni ailewu lakoko ajakaye-arun Coronavirus.

Awọn kokoro Coronavirus (CoV) jẹ ẹbi nla ti awọn fáírọọsì tabi arun ti o n fa aisan bẹẹrẹ lati iwọn otutu to wọpọ si awọn aarun ti o nira diẹ bi Aisan Ila-oorun ti Arun (MERS-CoV) ati Aisan atẹgun Alakan (SARS-CoV).
Arun Coronavirus (COVID-19) jẹ igara tuntun ti a ṣe awari ni ọdun 2019 ti a ko ri ri tẹlẹ ninu eniyan. COVID-19 soro lati ṣawari ati lati ṣakoso nitori ọpọlọpọ awọn eniyan ti o gbe arun naa kiri ni ko ni ami kankan lati fihan lara Ko si ajesara tabi itọju kankan fun COVID-19 ọwọlọwọ bayii.

Awọn onimo ijinlẹ sayensi gbagbọ pe o ṣeeṣe ki kokoro naa jẹyoo lati ara awọn adan ki o si gba ara ẹranko meiran ṣaaju ki o to kọlu awọn eniyan.
Nibayi, COVID-19 ti tan kaakiri gbogbo orilẹ-ede agbaye lati igba ti o ti jẹyoo ni China bẹẹni miliọnu eniyan ni a mọ pe o ti ni kokoro naa.

Ajọ World Health Organization (WHO) pe COVID-19 ni orukọ oṣiṣẹ fun arun naa, eyiti a ti mọ tẹlẹ ni ‘aramada coronavirus’. Orukọ COVID-19 wa lati awọn leta akọkọ ti awọn ọrọ ‘coronavirus’, ‘virus’ ati ‘disease’.

Awọn eniyan ti o ni COVID-19 ma n ṣafihan ọpọlọpọ aami aiṣan nigbagbogbo – lati oriṣiriṣi aami aiṣan si aisan to le. Awọn aami aisan wọnyi le farahan laarin ọjọ meji si mẹrin lẹhin ti wọn ba ni ipade pelu arun naa.
Awọn aami wọnyi wọpọ pelu ikolu:

  •  Ikọ aláìdúró tuntun
  • Iba
  • Eerun
  • Irora iṣan
  • Ọgbẹ ọfun
  • Pipadanu itọwo tabi igboorun
  • Àiṣẹ eemi tabi iṣoro lati mii

Awọn ami aisan ti ko wọpọ ni inu riru, eebi tabi igbe gbuuru. Ni awọn ipo ti o lagbara, arun naa le fa ẹdọfóró, ibajẹ atẹgun ti o nira, ikuna kidirin ati iku.
Ti o ba ni eyikeyi aami tabi aisan COVID-19, kan si olupese itọju ilera ti agbegbe rẹ ki o si ya’ra rẹ sọtọ fun awọn ọjọ mẹrinla.

Arun naa tan kaakiri lati ọdọ eniyan-si-eniyan nipasẹ awọn atẹgun isunmi nigbati eniyan ti o ni kokoro naa ba wukọ, siin tabi ti wọn ba sọrọ.
Arun naa tun le tan nipa fifọwọkan ohun ti o doti tabi ti oni arun na, lẹhinna fifi ọwọ kan ẹnu, imu tabi oju ṣugbọn o ti tan kaakiri nipasẹ awọn atẹgun isunmi ti awọn eniyan sunmọ.

Ti o ba jẹ aṣikiri tabi eniyan ti n wa ibi aabo lakoko ibesile arun naa, o yẹ ki o ni awọn iṣọra lati yaago fun nini ati itankale COVID-19. Awọn imọran wọnyi le ṣe iranlọwọ lati da arun naa duro lati ma ṣe tan ka siwaju:

  • Fifọ ọwọ nigbakugba
    • Fọ ọwọ rẹ nigbagbogbo pẹlu ọṣẹ ati omi fun o kere ju ogun-aaya ni pataki julọ lẹhin ti o ti wa ni ita, tabi lẹhin ti o ba sin tabi wu ikọ.
    • Ti ọṣẹ ati omi ko ba si ni arọwọto ẹ, lo sanitizer fun ọwọ ti o ni ọti ida ọgọta ninu. Bo gbogbo awọn oju ọwọ rẹ ki o di wọn papọ titi ti wọn yoo fi gbẹ.
  • Yago fun ifara kan ra pẹlu awọn omiiran
    • Ajọ World Health Organization kilo wipe o yẹ ki ma aye le ni o kere ju mita kan (ẹsẹ 3) laarin iwọ ati awọn miiran. Eyi ṣe pataki gan fun awọn eniyan ti o wa ninu ewu ti o ga julọ lati ni aisan naa bi awọn arugbo ati awọn ti o ni iṣoro.
  • Bo ikọ ati sinsin rẹ
    • Fi awọ bo ẹnu rẹ ati imu rẹ nigbati o ba fẹ wukọ tabi siin tabi ki o lo inu igbonwo rẹ, ki o ju paapa ile igbonse ti a lo sinu ilelẹ ki o si f’ọwọ rẹ lẹsẹkẹsẹ.
  • Bo ẹnu rẹ ati imu rẹ
    • Fi aṣọ-iboju bo ẹnu ati imu rẹ ti o ba wa ni ita gbangba. Maase lo iboju fun awọn ọmọ kekere labẹ ọdun meji.
    • Rii daju pe o aaye le (1m) laarin ara rẹ ati awọn omiiran botile jẹ pe o wọ aṣọ-iboju.
    • Aṣọ-iboju wa lati daabobo awọn eniyan miiran ti o ba ni arun naa.

Jọwọ tẹ ibi fun alaye diẹ sii lori awọn arosọ, iró ati ọrọ agbọ sọ ti o tan mọ COVID-19.