ኪኖ ዑቕባ ምሕታት….መፍትሒ ስደት ኤርትራውያን እንታይ ኢዩ?

ኣባላት ዝተፈላለያ ሰልፍታትን ኣባላት ፓርላማን ዓዲ እንግሊዝ ሓደ ንኤርትራ ዝምልከት ኣካል ከም ዝመስረቱ ብ9 መጋቢት 2016 እቶም ኣብ ዝዘርግሕዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም። እዞም ኣባላት ፓርላማ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰዱ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብሓፈሻ እዚ ይጐድሎ ዘይበሃል በደል፡ ብፍላይ ድማ ብኩራት ደሞክራስን ግህሰት ሰብእዊ መሰል ስለ ዘሻቐሎም ምዃኖም ኣብቲ መግለጺኦም ጠቒሶም ኣለዉ።

እዚ ሓዲሽ ቆይሙ ዘሎ ኣካል፥ ኣብ መግለጺኡ “ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ናይ ስግኣትን ግዱድ ምእዙዝነትን ባህሊ ክነብር ተገዲዱ’ሎ” ምስ በለ፡ ካብቲ ነዚ ንኤርትራ ዝምልከት ኣካል ክምስረት ዘገደደ ምኽንያታት ክገልጹ ከለዉ ድማ “ቀንዲ መመስረቲና ብዛዕባቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል እቲ ጉዳይ ኣብ ዝምልከቶም ኣካላት ግንዛበ ንምፍጣር፡ ነቲ ዝፍጸም ዘሎ በደላት ንምምሕያሽ መጽናዕትን ልዝባትን ምክያድን መንግስታት ኣብዚ ጉዳይ ተገዳስነት ከም ዝሓድሮም ንምግባርን’ዩ” ይብል።

ይኹን እምበር፥ እዚ ዝበሃል ዘሎ ግፍዒ ትማሊ ወይ ቅድሚ ትማሊ ዝጀመረ ዘይኮነስ፥ ንዓመታት ክቕጽል ዝጸንሐ ኩነታት ናይ ኤርትራ ኢዪ። ስለ ዝኾነ ክኣ ዋላ እኳ ብብዝሒ ስራሕ፥ ወይ ዉን ብ ቢሮክራሲን ኣሰራርሓ ናይ መንግስትን ከመኻነየሉ እንተ ተኻእለ፥ እቲ ቀንዲ ምኽንያት፥ ዋላ እውን እንተ ዘይተባህለ፥ ዋሕዚ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ንምቅላል ሙዃኑ ኣይሰሓትን።

ከም ታሪኸን ዝምስክሮ፥ ሃገራት ኤሮጳ፥ ንስደተኛታት፥ ሓተትቲ ፖሊቲካዊ ዑቅባ ይኹኑ ዋላ ናይ ቁጠባ ሳገምቲ፣ ንነዊሕ ግዜ ዑቅባ ይህባ ነይረንን ኣለዋን። እዚ ፖሊሲ እዚ ፥ ብፍታወን ወይ ብወለንትኤን ዘተኣታተዎኦ ዘይኮነስ፥ ብናይ ጀነቫ ስምምዕ ናይ 28 ሓምለ 1951 ኣብ ትግባረ ንኽዉዕል: ዓንቀጸ-ስደተኛታት ተባሂሉ ክታመን ዘስፈራሉ ዓንቀጽ ኢዩ።

ክሳብ እዚ ዘመን እዚ መብዛሕተን ሃገራት ናይ ኤሮጳ፥ ብዛዕባ ዑቕባ ምሃብ ብዙሕ ተሸጊረን ኣይፈልጣን ኢየን፤ ኮይኑ ግን ፥ ምስ ምምጻእ ሓዲስ ተርእዮታት ናይ ግብረ ሽበራ፤ ዳግም ምቕልቃል ናይ ሕሉፍ የማናዊ ፖሊቲካዊ ስነ ሓሳባት፥ ሃገራት ኤሮጳ፥ ከም ቀደመን ንስደተኛታት ከኣንግዳ እንዳኸበደ መጺኡ።

ትግባረ ናይ ዓንቀጸ ስደተኛታት፥ ዋላ እውን ክሳብ እዚ ሰዓት እዚ እንተ ሃለወ፥ ሃገራት ኤውጳ እንዋሕዚ ስደተኛታት ንምቅላል ናይ በይነን ስጉምታት ኣብ ምውሳድ ይርከባ። ስለ ዝኾነ፥ ስደተኛታት፤ ኣብ ኤውጳ ከም ቀደሞም ዑቕባ ክረኽቡ ዘለዎም ተኽእሎታት እንዳ ተሓተ ይመጽእ ኣሎ። እዚ ስጉምታት እዚ፥ ካብ ዶባት ምዕጻው ክሳብ ሂወት ናይ ስደተኛ ምክባድ ይበጽሕ። ን ኣብነት፥ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት፥ ኣብ ጀርመን፤ ገደብ ግዜ ናይ ናይ ዑቕባ ፡ ካብ ምሕታት ዑቕባ ክሳብ ተቐባልነት ፥ ቅድም 2-6 ወርሒ ዝወስድ ዝነበረ፥ ሕጂ 2 ዓመታት ይሓትት። ከምኡ እውን፥ ሓተትቲ ዑቕባ፥ ንባህሊን ቛንቛን ጀርመን ንክማሃሩ ቅድመ ኹነት ይንበረሎም።

ኣብ ሃገረ ኖርወይ ክኣ፥ ንዝመጹ ስደተኛታት ኣብ ካምፕታት ንኽቕመጡ ፥ቋንቋ ክመሃሩ፥ ናይ ዑቅባ ምሕታት ግዜ ክኣ ብተዓጻጻፊ ካብቲ ዝነበሮ ምብምጣጥ ዋሕዚ ክትገትእ ትፍትን። የማናውያን ሕሉፋት ኣባላት ናይ መንግስቲ ክኣ፥ ኣብ ልዕሊዚ፣ዝያዳ ተዓጻጻፊ ቁጽጽራት ክተኣታቶ ይጽዉዑ ኣለዎ። ሕሉፍ ሓሊፈን፥ ገለ ሃገራት፥ ዶባተን ዓጽየን ወይ ድማ ናይ ዑቕባ ኣልቦነት ፖሊሲ ዝኽተላ ከም በዓል ማሲዶንያን ደንማርክን ኣለዋ።

ስለ ዝኮነ እምበኣር ፥ ሙቛም ናይዚ ኣካል፥ ኪኖ እቲ ዝብሎ ዝኸይድ ተልእኾ ምህላዉ ክዝንጋዕ የብሉን። ሽግር ኤርትራ ዝፍታሕ ብእንግሊዛውያን ኣባላት ፓርላማ ዘይኮነ፥ እቶም ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ሽግር ኤርትራዊ ዝስምዖም ሰብ ጉዳይ ኤርትራውያን ሓቢሮም ሽግሮም ክፈትሑ ምስ ዝፍትኑ ጥራሕ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ክኣ፥ እቲ ዝዓበየ መፍትሒ ናይ ኤርትራ ሽግራት፥ስደት ዘይኮነስ፥ ነቲ ጠንቅታት ሽግርን ኣለሊኻ፤ ንዖዑ ንምፍታሕ ምስራሕ ኢዩ።