ስደተኛታት፡ ፖሊስ ሊብያ ከምዝተኰሱሎምን ብሕማቕ ኣተሓሕዛ ከምዝኣሰርዎምን ይገልጹ

ዋሺንግተን ዲሲ ሰነ 14 2016፦ ዝተፈላለዩ ኣብ ሊብያን ካልእ ቦታታትን ዝርከቡ ምንጭትታት ሓለዋ ገማግም ባሕርን ፖሊስን ሊብያ ናብቶም ናብ ኤውሮጳ ኽሰግሩ ኢሎም ናብ ሊብያ ዝኣትዉ ስደተኛታት ጠያይት ይትኵሱ ኸምዘለዉን ነቶም ዝሓዝዎም እናዋረዱ ይሕዝዎም ከምዘለዉን ገሊጾም።

ፖሊስ ሊብያ ዘዝጸንሖም ዋጋ የውጽእ ዝበልዎ ንብረት እናመንዝዑ ከምዘይመልሱሎም እቶም ምንጭታት የብርሁ። ብዙሓት ኣባላት ፖሊስ ነቶም እሱራት እናዞሩ ኣዝማዶም ካብ ወጻኢ ናብቶም ፖሊስ ገንዘብ እንተሰዲዶም፡ እቶም ፖሊስ ክፍንውዎም ምዃኖም ዝገልጽ ናይ ጅሆ ዕላላት ክበዝሕ’ዩ ቐንዩ። ኣብ ምዕራባዊ ሊብያ ኻብ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ኣ-ዛዋያ ዝተፈትሐ ኖህ ዝተባህለ ኤርትራዊ፡ ካብ ትሪፖሊ ምስ The Migrant Project ኣብ ዝገበሮ ምልልስ፡ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ እናተጓዕዙ ብፖሊስ ከምዝተታሕዙን ከምዝተኣሰሩን፡ ኣዝማዱ 2,000 ዶላር ምስከፈሉሉ ኸምዝተፈትሐን ገሊጹ።

“እቶም ኣስገርቲ ተዅሲ ምሰምዑን መካይን ምስረኣዩን ስለዝሃደሙ፡ እቶም ዝገደፉና ኣብ ሓንቲ መኪና ዝነበርና 18 ስደተኛታት ብፖሊስ ተታሒዝና፥ እቶም ፖሊስ ከኣ ኩሉ ዘለና ዋጋ ዘለዎ ነገር ዘሪፎምና፡ ንኸሳቕዩና ዝዀነ ይኹን ስኽፍታ ኣይነበሮምን” ይብል።

“ፈለማ ምስሓዙና ዓረብ ዝኽእል ሰብ እንተለና ሓቲቶም፡ ኩሉ ዘለና ገንዘብ፡ ተሌፎናት፡ ስልማት፡ ዝዀነ ይኹን ዋጋ ዘለዎ ነገር ከነረክቦም ሓቢሮምና። ሓደ ምሳና ዝነብረ ገንዘቡ ምሃብ ስለዝኣበየ ፈለማ ብኹርማጅ ክቕጥቅጥዎ ጀሚሮም፡ ጸኒሖም ከኣ ረሺኖሞ፡” እናበለ ይዝክር ኖህ።

ህይወትና፡ ህይወት ዝዀነ ስደተኛ ኣብ ሊብያ፡ “ከም ድላይካ ክጠፍእ ዝኽእል’ዩ” ብምባል ድማ ይድምድም።

ስደተኛታት ገላዩ ይዀኑ

ብዙሓት ኤውሮጳ ዝኣተዉ ገለ ሊብያ ዝበጽሑን ስደተኛታት ብዛዕባ ዘጋጠሞም ምስ ጊላነት ዝወዳደር ግዱድ ስራሕን ናብ ካልኦት ኣስገርቲ ጅሆ ተታሒዞም ዋጋ ኸውጽኡ ብዛዕባ ዝተሸጡሉን ኣሰቃቒ ዛንታታት የዘንትዉ።

ዓንዶም ዝተባህለ ሕጂ ኣብ ኢጣልያ ዝርከብ ስደተኛ፡ ኣብ ሊብያ ምስተኣሰረ፡ እቶም ናይቲ ቤትማሕቡስ ሓለውቲ ናብ ሓደ ናይ ህንጻ ኮንታክተር ከምዘሕለፍዎን ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ብግዲ ኸምዝሰርሐን ን The Migrant Project ይገልጽ።

እቲ ኣብያተ ማሕቡስ ስደተኛታት ብሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ብዝእዘዝ ክፍሊ ምምካት ዘይሕጋዊ ስደት ዝካየድ’ኳ እንተዀነ፡ መብዛሕትኦም እቶም ኣብያተ ማሕቡስ ብዕጡቓት ጉጅለታት’ዮም ዝካየዱ ዘለዉ። እቲ ኣህጉራዊ ደገፍ ረኺቡ ዘሎ መንግስቲ ሃገራዊ ስምምዕ ክቈጻጸሮም ክኽእል ነዊሕ ክወስድ’ዩ። ብመሰረት ወኪል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ከምዚአን ዝኣመሰላ 24 ማእከላት ኣለዋ። ሕጊ ሊብያ ናብታ ሃገር ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ምእታው፡ ካብታ ሃገር ምውጻእን ኣብታ ሃገር ምጽናሕን ከም ገበን ስለዝርእዮ፡ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ገበነኛታት ካብ ሊብያ ንኽጥረዙ ንዘይተወሰነ ግዜ ኣብ ኣብያተ ማሕቡስ ክተሓዙ የፍቅድ። እቶም ዝተሓዙ ንኣዋርሕ ደሃይ ስድራቤት ዘይብሎም፡ ምስ ጠበቓ ይኹን ቤትፍርዲ ክራኸቡ ከይከኣሉ ነቲ ኣብ ሊብያ ዘየሎ ተኽእሎ ዑቕባ ምሕታት ክረኽብዎ ኣይክእሉን። ካብታ ሃገር ክስጐጉ ኸለዉ ውልቃዊ ኩነታቶም ብዘየገድስ ብዘይድሕነት ብኣልማማ ይስጐጉ።

ምስቲ ኹሉ ኣብ ሊብያ ዘሎ ሕጊ ኣልቦ ኹነታት፡ መብዛሕትኦም ካብ ከም በዓል ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያ፡ ጋምብያን ናይጀርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ትሕተሳሃራ ኲናትን ካብ ሕሱም ኣተሓሕዛ መንግስቶምን ክሃድሙ ብእኡ ኣቢሎም ከኣ ናብ ኤውሮጳ ኽሰግሩ ተስፋ ዝገብሩ ኣማኢት ኣሽሓት ስደተኛታት ናብታ ሃገር ይውሕዙ። ገለ ኣብ ሊብያ ንዓመታት ዝተቐመጡ፡ ፖሊስን ካልኦት ሸፋቱን እናዓገቱ ከይዝርፍዎምን ከየጋፍዕዎምን ስለዝፈርሑ ካብታ ሃገር ክወጹ ይደልዩ። ብመሰረት ወኪል ስደተኛታት ውድቡ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብዛ ሒዝናያ ዘለና ዓመት 2016 ጥራይ 2,100 ሰባት ነቲ ባሕሪ ንምስጋር ኣብ ዝግበር ሓደገኛ ጉዕዞ ህይወቶም ስኢኖም ኣለዉ።