ኤርትራውያን ስደተኛታት ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ቃራና መንገዲ

ቕድሚ ዓመት ኣቢሉ፥ ገብረ ብርሃነ ( ሓቐኛ ስሙ ኣይኮነን) ዝበሃል ናይ ኤርትራ ዜጋ፥ ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ መልሲ ረኺቡሉ።

ገብረ፥ ብዛዕባ ተቐባልነት ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ኣይተጠራጠረን። ድሕሪ ናይ 13 ዓመት ግዱድ ዕስክርና፥ ሕቶ ናይ ዑቕባኡ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ተቐባልነት ከም ዝረክብን ናብራ ስደት ኣብ ሓዳሽ ሃገር ሀ ኢሉ ክጅምርን፥ ከምቲ ኩሉ ስደተኛ ዝገብሮ ድማ ሰሪሑ ንነብሱ ካብ ትጽቢተኛነት ኣገላጊሉ፥ ንስድራኡ ክረድእ ሙዃኑ ኣይተጠራጠረን።

ገብረ፥ ኣብቲ ንዑቕባ ንምርካብ ናብ ሆም ኦፊስ ዝጸሓፎ ደብዳበ፥ ምስ ወጻእተኛታት ዘለዎ ርክብ መሰረት ብምግባር መንግስቲ ኤርትራ ንክኣስሮ ይደልዮ ከም ዝነበረን፥ ብሰንኪ እዚ ተገዲዱ ዓዱ ለቒቑ ክሃድም ከም ዝተቐሰበን ይሕብር። ከምኡ እውን ፥ ቕድሚ 15 ዓመት ኣቢሉ ኣቡኡ ከም ዝተወስደን ኣበይ ከም ዘሎ ከም ዘይፍለጥን ብምጥቃስ፥ ኣደ ገብረ ባዕላ፥ ቅድሚ ሕጂ ንበዓል ቤታ ዝኣሰረላ ስርዓት፥ ንወዳ እውን ከይኣስረላ ብምስጋእ ንገብረ ክሃድም ከም ዝደፋፍኣቶ ይጠቕስ።

ኮይኑ ግን፥ ዓሚ ከምዚ እዋን፥ ካብ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ መልሲ ረኺቡ። ንገብረ፥ ካብ ሆም ኦፊስ ( ብዛዕባ ዑቕባን ተቕባልነቱ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝነጥፍ ናይ መንግስቲ ኣካል) ዝበጽሖ ደብዳበ ኣንጻር ትጽቢታቱ ኢዩ ነይሩ።

ናይ ገብረ ታሪኽ ሂወትን ዘሕለፎ መስገደልን ግን ፥ ኣብ ዓይኒ ሆም ኦፊስ ፥ ንዑቕባ ንኽረክብ ቅቡል ኣይነበረን። ድሕሪ ናይ ኣዋርሕ ትጽቢት ንኢንተርቪው ፥ ዝሓለፈ ወቕቲ ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ተነጺጉ። ኣብ ሊብያ ዝተኣሰሮ እዋናት፥ ንሰሃራ ንምስንጣቕ ዝነበሮ ሽግራት፥ ንማእከላይ ባሕሪ ንምስጋር ሂወቱ ኣብ ኢዱ ሒዙ ኣብ ክንዲ እስቃጥላ ናይ ሳርዲን ትኸውን ጃልባ ክስቀል ዝወሰዶ ውሳነ፥ ልዕሊ ኩሉ ድማ ኣብ ካሊ ንእንግሊዝ ንምስጋር ንኣዋርሕ ምስ ሓለዋ ዶብን ፖሊስን ዝተጻወቶ ጭርጭር ዓበደ፥ ንሆም ኦፊስ ብቑዕ ዑቕባ ከውህቦ ዝኽእል ምኽኒት ኣይነበረን።

“እቲ ደብዳቤ ናይ ሆም ኦፊስ ምስ ኣንበብክዎ፥ ንመጀመርያ እዋን ኣብ ሂወተይ ሓሲበዮ ዘይፈልጥ ሕማቕ፥ እንድሕር ክሰጉኒ ሓሲቦም ነብሰይ ከጥፍእ ወሲነ። ድሕሪ እዚ ኹሉ ስቓይ ንኤርትራ ክምለስ ፍጹም ኣይተረኣየንን” ይብል።

ገብረ፥ ይግባይ ሓቲቱ፥ ድሕሪ ናይ 6 ወርሒ ትጽቢት ሓደ ዳኛ፥ ነቲ ሆም ኦፊስ ዓጽዩዎ ዝነበረ ጉዳይ እንደገና ክኽፈት ብምእዛዝ ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ተቕባልነት ንክረክብ ኣኺልዎ።

ገብረ ሓደ ካብቶም ሒደት ዕድለኛታት ኢዩ። ብዙሓት ምስ ናይ ገብረ ተመሳሳሊ ጉዳይን ሕቶ ዑቕባን ናብ መንግስቲ እንግሊዝ ዘቕረቡ ቡዙሓት ኤርትራውያንን ሓተትቲ ዑቕባ ግን፥ ከምዚ ናይ ገብረ ዕድል ኣይረኸቡን። ኣብዚ ሕጂ እዋን ፥ ተሪር መርገጺ ኣንጻር ሓተትቲ ዑቕባ ዝወስድ ዘሎ ሆም ኦፊስ ፥ ኣንጻር እቶም ካብታ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ ተባሂላ ትጽዋዖ ሃገረ ኤርትራ ኣምሊጦም ዝመጹ ስደተኛታት ክሳብ ክንዲዚ ተሪር መርገጺ ይወስድ ምህላዉ ኣዛራቢ ኮይኑ ኣሎ።

ኣብ ዝሓለፈ እዋናት፥ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ፥ ካብ ኤርትራውያን ዝመጾ ዝነበረ ሕቶ ናይ ዑቕባ ብኣወንታ እኳ ይምልስ እንተነበረ፥ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን፥ ዋላ እቶም ልዕሊ ዝኾነ ዑቕባ ዘድልዮም፥ ካብ ግዱድ ዕስክርናን ውልቀመላኽነትን ሃዲሞም ዝመጹ ኤርትራውያን ኣተሓሳሳቢ ብዝኾነ ደረጃ ፥ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ይንጸግ ኣሎ።

ሆም ኦፊስ፤ ኣብ ከባቢ መጋቢት 2015 ኣቢሉ ናብ ኤርትራውያን ዝነበሮ መርገጺ ክቕይር ጀሚሩ። ሆም ኦፊስ፥ ኣብቲ ዓመታዊ ዘሐድሶ ናይ ሰብኣዊ መሰላት መዘክር፥ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ከም ዝተመሓየሸ ድሕሪ ምግላጽ፥ ናይ ዑቕባ ሕቶ ክነጽግ ጀሚሩ።

እዚ ወሳኒ ለውጢ፥ ነቲ ኣብ 2014 ናይ ደንማርክ ናይ ኢሚግረሽን ኣካል ኣብ ዘውጾኦ መግለጺ ከም ዝምርኮስ ይእመት። እዚ ናይ ደንማርክ ሪፖርት፥ እቲ ጠንቂ ናይ ስደት ናይ ኤርትራውያን ኢዩ ነይሩ ዝብሎ ግዜ ኣልቦ ግዱድ ዕስክርና ናይ ኤርትራ፥ ጠጠው ከም ዝበለን ፥ ድሕሪ ደጊም ንኤርትራውያን ዑቕባ ምሃብ ከም ዘየድሊን ድሕሪ ምድምዳሙ፥ ሆም ኦፊስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝነበሮ መርገጺ ዳግመ ግምት ክገብረሉ ጀሚሩ።

እቲ ሪፖርት ከም ዝድምድሞ፥ ኤርትራውያን፤ ድሕሪ ደጊም፥ ናይ ሃገሮም ግዜ ኣልቦ ኣገልግሎት ናይ ግዜ ገደብ ከም ዝተገብረሉን ፥ ክሳብ ናይ ጣዕሳ ፎርም መሊኦም ንመንግስቶም 2 ካብ ሚእቲ ናይ እቶቶም ዝኸፈሉ ዝጻብኦም ከም ዘየለ ድሕሪ ምድምዳሙ ፥ ቡዙሓት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ተጣባቕቲ ተቓዉሞኦም ኣስሚዖም። ገለ ካብቶሞ ነቲ ረፖርት ክጸሓፍ መወከሲ ዝኾኑ ምሁራትን ቅረታኦም ብጽሑፍ ገሊጾም። 2 ናይቲ ረፖርት ናይ መጽናዕቲ ኣባላት ዝነበሩ ደንማርካውያን ድማ፥ ኣብቲ ሪፖርት ተገሊጹ ዘሎ መደምደምታ ምስቲ ንሶም ዝረኸብዎ መደምደምታ ከም ዘይሰማማዕ ብምግላጽ፥ ብተቓውሞ ናይ ስራሕ ቦታኦም ገዲፎም።

ኣብ መጋቢት 2015 ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እንግሊዝ ብዛዕባ ኤርትራ ዝተኸለሰ መግለጺ ካብ
ዘውጽእ ጉዳይ ተቐባልነት ኣብታ ሃገር ዑቕባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት’ዩ ዘሎ። ቅድሚ’ቲ መግለጺ ኣብ 2014 84% ካብቶም ኣብ እንግሊዝ ዑቕባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ተቐባልነት ዝረኽቡ ዝነበሩ፡ ኣብ 2015 ናብ 44% ኣንቈልቊሉ። ኣብ 2015 ምስዚ ብዝተኣሳሰር 17 ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ብሓይሊ ተመሊሶም’ዮም።

ብዘይካ’ቶም ድሮ ናብ ዓዶም ብሓይሊ ተመሊሶም ዘለዉ፡ እቶም ይግባይ ኢሎም ዑቕባ ክወሃቦም ቤትፍርዲ ዝመላለሱ ብጸቕጥን ፍርሕን’ዮም ዝነብሩ። ኣብ ኤርትራ ዝተቐየረ ዘየለ ኽነሱ ንምንታይ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ከምዝንጸግ ኣይርድኦምን’ዩ። እታ ንመዓልቲ እትውሃቦም 5 ፓውንድ ንመግቢ፡ ንመንጕዓዝያን ንኻልእ መሰረታዊ ጠለባትን ኣይትኣኽሎምን’ያ። በዚ መኽንያት ምስ ሰብ ክሕወሱ ስለዘይክእሉ ንኣዋርሕ በይኖም ስለዘሕልፍዎ፡ ብዙሓት ካብቶም ሓተትቲ ዑቕባ ብርቱዕ ጸቕጢ ይስምዖም።

ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት እንግሊዝ ከምዚ ዝመስል ተሪር ኣገባብ ዝኽተል ዘሎ፡ ብሕጂ ንዝመጹ
ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብታ ሃገር ክኸዱ ከይተባብዑ ምእንቲ ዝገብሮ ዘሎ ሜላ’ዩ ዝመስል። እቲ ነዚ ዘሎ ኣገባብ ንምፍጣር ዝተመርኰሰሉ ጸብጻብ ደንማርካዊት ጉጅለ ዘይብቑዕ ተባሂሉ ተነጺጉ ኽነሱ፡ እቲ ሚኒስትሪ ኣብ ውሳኔኡ ጸኒዑ ምህላዉ፡ ስደተኛታት ክመጽዎ ስለዘይደለየ ምዃኑ ብሩህ ይገብሮ።

ስቱዋርት ክሮስዋይት ዝተባህለ ሓደ ተጣባቒ ናይ ስደተኛታት ጉዳያት፥ ነዚ መርገጺ ናይ መንግስቲ እንግሊዝ 2 ዝተፈላለየ ዕላማ ዝሓዘ፥ ብቕዳማይ፥ ን ሕቶ ናይ ዑቕባ ናይ ኤርትራውያን ምጉዳልን ብኡ ኣቢልካ ድማ ንሕቶኦም ከም መሰረት ዘይብሉ ሕቶ ምቕራብ ከይኮነ ኣይተርፍን ኢዩ ይብል።

ከም ዝመስለኒ፥ እዚ ጉዳይ እዚ ንዓዲ እንግሊዝ ከም ስደተኛታት ዘይትቕበል ሃገር ኣምሲልካ፥ ዝመጽእ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ዝተሓስበ ከይኮነ ኣይተርፍን ኢዩ።

ገብረ ከም ዝብሎ ግን፥ እዚ ውጥን ናይ ሆም ኦፊስ ምፍሻሉ ኣይተርፎን ኢዩ። ሓደ ካብቲ ዓቢ ደፋኢ ረቛሒ ናይ ከምኡ ዝመሳሰሉ ስደተኛታት፥ ቛንቋ እንግሊዝ ኢዩ።

“ኣነ እንግሊዝ ይመሃር ነይረ ኣብ ዓዲ፥ ስለ ዝኾነ ድማ ፥ ሓዲሽ ቛንቋ ክመሃር ግዜ ኣየጥፋእኩን። መብዛሕቶም ኤርትራውያን ንዓዲ እንግሊዝ ዝመርጹሉ ምኽንያት ዝጸንሐ ፍልጠት ናይ ቛንቋ ስለ ዘለዎም ኢዩ” ይብል።